Droga do kreatywności cz. 3

Wakacje powoli mijają, tak samo jak czas na poszerzanie wiedzy na temat rozwijania kreatywności w szkole i w domu, ale Twoja rola wcale się nie kończy, tylko tak naprawdę dopiero zaczyna. Jeżeli chcesz być bardziej kreatywnym nauczycielem bądź rodzicem, jeżeli zamierzasz nauczyć swoich podopiecznych twórczego myślenia, to nadszedł właśnie ten moment, aby zacząć działać! Czas przejść od teorii do praktyki i wprowadzić do edukacji oraz w swoje życie (prawdziwie) dobrą zmianę, w której pomoże Ci niezastąpiony ekspert od tworzenia kreatywnych szkół, czyli Sir Ken Robinson.

Przyglądaliśmy się już definicjom kreatywności oraz sposobom na jej rozwijanie, ale chcąc pójść o krok dalej i wpuścić powiew innowacyjności do swojej szkoły bądź domu, należy najpierw zrozumieć, czym tak naprawdę jest edukacja. W tym celu posłużę się cytatami z rewelacyjnej książki "Kreatywne szkoły", autorstwa wcześniej wspominanego znanego brytyjskiego edukatora i propagatora oddolnej rewolucji w szkolnictwie.

"Edukacja ma na celu umożliwienie uczniom zrozumienia świata wokół nich oraz naturalnych talentów tkwiących w ich wnętrzu, aby mogli stać się spełnionymi jednostkami i aktywnymi, wrażliwymi obywatelami"  

Według większości rodziców oraz uczniów, ale też i niestety całkiem sporego grona pedagogicznego, edukacja polega jedynie na przekazywaniu posiadanej wiedzy, a przecież rola nauczyciela jest o wiele bardziej złożona. W dzisiejszym świecie, gdzie informacje można uzyskać za pomocą jednego kliknięcia, nauczyciel czy rodzic nie tyle jest potrzebny do przekazywania wiedzy, co do nauczenia umiejętności organizowania oraz wykorzystania tej wiedzy. Taką umiejętnością jest między innymi kreatywność, która jest uważana za jedną z najważniejszych cech, jakimi będą musieli odznaczać się pracownicy (czyli nasi uczniowie bądź dzieci), aby odnieść sukces w życiu. Dlatego ucząc języka obcego, nie skupiaj się jedynie na wbiciu do głów wymaganego słownictwa czy tłumaczeniu gramatyki, ale też dawaj możliwość wyrażania swoich opinii, pracy zespołowej, tworzenia czegoś oryginalnego czy zabawy językiem (nie mylić z grami językowymi!). Już w starożytności Sokrates zauważył, że edukacja to nie tyle "napełnianie naczynia", czyli umysłów wiedzą, co "rozpalanie ognia", czyli odkrywanie i rozwijanie potencjału swoich podopiecznych. To samo odnosi się do Ciebie - nie czytaj tylko o byciu kreatywną osobą, ale zacznij wykorzystywać tą wiedzę i wychodzić poza swoją strefę komfortu, odkrywając tym samy swoje ukryte talenty!

"Edukacja nie odbywa się w pomieszczeniach komisji parlamentarnych ani w przemowach polityków. Jest tym, co ma miejsce pomiędzy uczniami a nauczycielami w prawdziwych szkołach. Jeśli jesteś nauczycielem, dla Twoich uczniów   T y   j e s t e ś   systemem"

Większość nauczycieli w naszym kraju narzeka na obecny system edukacji, jawnie bądź prywatnie krytykując "dobrą zmianę" wprowadzoną prawie 2 lata temu w Polsce, ale niewielu z nich pamięta, jak i gdzie tak naprawdę odbywa się proces nauki. To nie politycy decydują o tym, jakie umiejętności posiadają uczniowie bądź nasze dzieci po opuszczeniu murów szkolnych, tylko oni sami oraz my u ich boku. To nie w Sejmie czy na Nowogrodzkiej zdobywają oni wiedzę, tylko w naszej sali lekcyjnej czy w zaciszu naszego własnego domu. Chcąc zmienić oblicze edukacji w naszym kraju czy na całym świecie, nie ma sensu kruszyć kopii zwalczając obecny system, gdyż tak naprawdę jesteśmy jego przedstawicielami, ale można (a nawet trzeba) zacząć zmianę od siebie samego. Jeżeli chcesz, aby Twoi uczniowie bądź dzieci byli bardziej kreatywni, to Ty również rozwijaj w sobie tą umiejętność oraz wplataj w waszą codzienną rutynę lub program nauczania ćwiczenia pobudzające wyobraźnię czy uważność. Tak jak kropla drąży skałę, tak i małe kroki na drodze do kreatywności potrafią zdziałać cuda oraz zmienić oblicze najpierw Twojej klasy, później całej szkoły, a z czasem może i całego kraju!

Jeżeli przekonałam już Ciebie do wprowadzenia chociaż niewielkich zmian w swoim życiu zawodowym bądź prywatnym, to pewnie teraz zastanawiasz się, w jaki sposób uczyć innych kreatywności, skoro nie czujesz się w tej dziedzinie jeszcze ekspertem. Nie bój się, z pomocą przychodzę ja oraz nieocenione źródło wiedzy w tym temacie, czyli książka "Oblicza umysłu. Ucząc się kreatywności", oczywiście autorstwa mojego guru - Sir Kena Robinsona. Zanim przejdziemy do konkretnych wytycznych dla nauczycieli chcących uczyć kreatywności na swoich zajęciach, musimy rozróżnić dwa często mylone pojęcia - kreatywne nauczanie oraz uczenie kreatywności.

"Istnieje różnica między kreatywnym nauczaniem a uczeniem kreatywności. [...] Kreatywne nauczanie polega na ułatwianiu innym kreatywnej pracy. [...] ​Uczenie kreatywności wymaga zadawania pytań otwartych, które mają wiele rozwiązań, pracy w grupach, używania wyobraźni w odkrywaniu nowych możliwości, zauważania cech wspólnych odmiennych poglądów [...]"

​Dobrzy nauczyciele języków obcych zazwyczaj starają się wymyślać autorskie zadania bądź gry wspomagające zapamiętywanie słownictwa czy ćwiczące gramatykę, tym samym zapewniając uczniom ciekawszy proces zdobywania wiedzy. Niemniej jednak jest to "jedynie" pierwszy krok, czyli kreatywne nauczanie nie gwarantujące, że w przyszłości ów uczniowie będą równie kreatywni, jak ich nauczyciele. Nie wystarczy być jedynie kreatywnym nauczycielem, a nawet nie trzeba być wyjątkowo kreatywnym nauczycielem, aby uczyć tej umiejętności swoich podopiecznych. Przestań skupiać swoją uwagę oraz poświęcać tyle czasu na tworzenie kreatywnych zadań, a zacznij po prostu dawać więcej okazji swoim uczniom czy dzieciom do wykazywania się ich własną kreatywnością. Nie wstydź się korzystać z "gotowców", wykorzystuj do swojej pracy przedmioty znajdujące się wokół Ciebie, szukaj inspiracji wszędzie i przede wszystkim inspiruj innych do zmian w sposobie myślenia oraz działania!

"Uczenie kreatywności to trzy powiązane ze sobą zadania: zachęcanie, rozpoznanie i rozwijanie"

Wiele osób jest przekonanych, że brakuje im kreatywności i dlatego często nawet nie próbuje podjąć się zadania, które wymaga niesztampowego myślenia czy użycia bujnej wyobraźni. Ten brak odwagi postępuje wraz z upływem lat, dlatego tak istotnym jest podsycanie naturalnej kreatywności małych dzieci oraz pobudzanie pomysłowości w okresie dojrzewania. Gdy już zachęcimy naszych uczniów czy dzieci do prób twórczego myślenia, dobrze byłoby bazować na tym, co ich interesuje, gdyż jedynie naturalna ciekawość połączona z ciężką pracą daje sukces, a jak wiadomo sukces rodzi sukces i może uwolnić ich "żywioł". Tobie również łatwiej będzie zmagać się ze wszelkimi trudnościami związanymi z zawodem nauczyciela bądź rodzicielstwem, jeżeli spróbujesz (na nowo) odkryć w sobie pasję. Największym polem do popisu jest jednak rozwijanie kiełkującej już kreatywności, gdyż można wówczas wspierać naszych podopiecznych w budowaniu swojej samoświadomości oraz dostarczać im nowych bodźców do dalszego rozwoju. Poniższa lista wskazuje, jakie konkretne zadania stoją przed nauczycielami chcącymi uczyć kreatywności:

To już jest koniec naszej wspólnej wakacyjnej drogi do kreatywności i teraz to od Ciebie zależy, którędy dalej podążysz - będziesz nadal rozwijać swoją własną kreatywność, zaczniesz uczyć innych kreatywności, czy zostaniesz w tym samym miejscu. Mam nadzieję, że zachęcę Ciebie do rewolucyjnych zmian, ale chociaż niewielki krok w stronę kreatywności będzie miodem na moje nauczycielskie serce. Daj znać w komentarzu, którą drogą chcesz podążać w nowym roku szkolnym. Powodzenia!