Kreatywność wokół nas cz. 4

Czasami chciałoby się powiedzieć, że życie nauczyciela czy rodzica jest jak papier toaletowy - szare, długie i do ... - ale wcale nie musi takie być, gdy użyje się tegoż papieru do pobudzenia szarych komórek, a przy okazji i kreatywności naszych podopiecznych. Rzecz niby banalna i przez wielu niedoceniana, ale dająca wiele możliwości tym bardziej, że można ją znaleźć w absolutnie każdym domu, a jej zakup nie wymaga posiadania fortuny. Dlatego też ostatnim przedmiotem codziennego użytku wykorzystanym przeze mnie do zbadania dziecięcej kreatywności jest właśnie zwykły (chociaż nie szary) papier toaletowy.

Papierowe małżeństwo słów

Celem tego ćwiczenia jest zbadanie kreatywności uczniów czy dzieci za pomocą testu odległych skojarzeń, albo pobudzenie ich kreatywności poprzez szukanie powiązań pomiędzy słowami, co jest kolejną uproszczoną wersją metody wymuszonych związków.

Potrzebne materiały:

• rolka papieru toaletowego,
• papier / zeszyty i ołówki,
• cienki mazak.
  

Procedura:

1. poszukaj w Internecie przykładów testu odległych skojarzeń RAT w interesującym Ciebie języku (jeżeli nie chce Ci się ich szukać, to zapisz się na newsletter, a wówczas prześlę Ci wersję polsko- i anglojęzyczną);
2. napisz na każdym listku papieru (najlepiej cienkim mazakiem) po trzy słowa z wyżej wymienionego testu albo sam wymyśl trójki słów, które są ze sobą w jakiś sposób powiązane (np. brew, architektura, broń -> łuk);
3. podziel uczniów na niewielkie grupy, pary lub pozwól pracować indywidualnie, jeżeli chcesz zbadać kreatywność poszczególnych osób;
4. postaw rolkę ponownie zwiniętego papieru na biurku i poproś o oderwanie po jednym listku, albo połóż oderwane listki papieru na biurku i poproś o wybranie po jednym, niczego jeszcze nie wyjaśniając;
5. gdy wszyscy będą mieli swój listek papieru wyjaśnij, że zadaniem jest odnalezienie jednego słowa, które łączy w jakiś sposób posiadane trzy słowa (najlepiej jest najpierw zrobić jeden przykład wspólnie) i zapisanie go w zeszycie lub na kartce papieru;
6. gdy dana osoba, para lub grupa odnajdzie już łączące słowo, ponownie podchodzi do biurka i bierze kolejny listek papieru (cała procedura trwa do momentu zakończenia zadania lub braku kolejnych listków papieru);
7. na wyższych poziomach możesz podnieść poprzeczkę kreatywności i na koniec poprosić o ułożenie historyjki ze słowami znajdującymi się na wybranym lub wylosowanym listku papieru.

Zamiast tych trzech powiązanych ze sobą słów, możesz zapisać na papierze kilka pozornie przypadkowych słów i poprosić o odnalezienie jakiegoś wspólnego mianownika (np. podobna pisownia, kategoria, część mowy itd.), czyli zrobić ćwiczenie wymuszonych związków. Na rynku są dostępne papiery toaletowe czy kuchenne z gotowymi słowami w języku angielskim, które można wykorzystać do tego drugiego typu zadania, które opisałam w szczegółach w poprzednim wpisie.

Problem poparty papierem

Celem tego ćwiczenia jest rozwijanie kreatywności naszych uczniów czy dzieci zachęcając ich do rozwiązywania postawionych przed nimi problemów z użyciem modelu Creative Problem Solving.

Potrzebne materiały:

• kartoniki po papierze toaletowym lub kuchennym,
• bibuła lub inny kolorowy papier,
• nożyczki,
• tablica,
• kredki,
• klej.

Procedura:

1. zapisz na tablicy słowo-klucz, nad którym chcesz, aby dzieci pracowały w dalszej części zadania i poproś o wypisanie innych słów, które kojarzą im się z tym słowem-kluczem (np. zoo -> zwierzęta, ogrodzenie, rośliny);
   
2. połóż wyżej wymienione materiały (najlepiej byłoby, aby każdy uczeń przyniósł kilka kartoników po papierze z domu) w miejscu widocznym dla wszystkich dzieci;
   
3. podziel uczniów na niewielkie grupy lub pary (istnieje również możliwość wykonania tego zadania indywidualnie lub mając zajęcia one-to-one);
   
4. zadaniem jest stworzenie wizualizacji naszego słowa-klucza za pomocą dostępnych materiałów (np. stworzenie makiety zoo, w której znajdą się zwierzęta, ogrodzenie i rośliny wykonane z kartoników po papierze i kolorowego papieru);
   
5. przed rozpoczęciem pracy dyskutują w grupach lub parach, co i z czego mogą zrobić, zapisują swoje pomysły w zeszycie i starają się połączyć kilka z nich w nowy pomysł, wybierają najlepsze pomysły na drodze głosowania i rozdzielają zadania dla poszczególnych osób;
   
6. na koniec młodsi uczniowie mogą nazwać elementy swojej makiety, a starsi uczniowie mogą to wszystko opisać (np. słownie lub pisemnie).
   

Jest to zadanie zainspirowane klasycznym problemem świecy, w którym badana jest nie tylko kreatywność ludzi, ale również wpływ nagród na motywację do kreatywnego rozwiązywania problemów. Zgodnie z wynikami tego eksperymentu psychologicznego, nie należy oferować nagród (np. wybrania najlepszej pracy, postawienia dodatkowej oceny, cukierków) za wykonanie zadania wymagającego twórczego myślenia, gdyż może to paradoksalnie zablokować kreatywność. Powyższe ćwiczenie (zwłaszcza punkt 5) uczy również podejścia do problemów w sposób, który sprzyja kreatywności i pozwala stworzyć coś oryginalnego.

Mam nadzieję, że powyższe (jak również wcześniejsze) pomysły udowodniły, iż źródła kreatywności są wokół nas i wystarczy zachować otwarty umysł, aby przeistoczyć z pozoru zwykłe przedmioty w materiały dydaktyczne, które w dodatku rozwijają twórczość naszą, naszych uczniów czy dzieci. A teraz rozejrzyj się dokoła siebie. Co widzisz? Jak możesz wykorzystać widziane przedmioty w kreatywny sposób? Uwolnij swoją wyobraźnię i podziel się swoimi pomysłami w komentarzu.