Kreatywność wokół nas cz. 3

Mówi się, że nauczyciel to jedyny zawód na świecie, w którym kradnie się rzeczy z domu i zanosi się je do pracy. Znasz to? A może z biegiem lat zamieniasz się tak jak ja w zbieracza, któremu wszystko kiedyś do czegoś się przyda? Czasami jednak najlepsze pomysły pojawiają się zupełnie spontanicznie, gdy człowiek jest zrelaksowany, a jego umysł zyskuje wówczas nowe spojrzenie na stare problemy. Tak oto pewnego leniwego wieczoru wzięłam do ręki butelki stojące na moim stole i postanowiłam za ich pomocą walczyć z uczniowskim brakiem kreatywności.

Butelkowy zawrót głowy

Celem tego ćwiczenia jest nie tylko pobudzenie zmysłów naszych podopiecznych, ale również ich wyobraźni zachęcając do szukania powiązań pomiędzy rzeczami czy słowami, co jest uproszczoną wersją metody wymuszonych związków.

Potrzebne materiały:

• niewielkiej wielkości butelka (może być też słoik),
• piasek, mąka, ryż lub inny sypki produkt,
• papier i mazaki / obrazki,
• nożyczki.

Procedura:

1. zdejmij wszelkie etykiety z butelki czy słoika, aby można było bez problemu dostrzec ich zawartość;
2. przygotuj niewielkie karteczki z różnymi słowami (najlepiej napisz je mazakiem, aby były wyraźne) lub obrazkami przedstawiającymi znaczenie słów;
3. włóż karteczki do butelki, a następnie wypełnij ją mniej więcej w 3/4 piaskiem, mąką, ryżem lub innym produktem (u mnie były to ziarenka zapachowe do świeczników);
4. mocno potrząśnij butelką aż wymieszasz karteczki z sypkim produktem tak, aby na pierwszy rzut oka nie były one łatwo widoczne;
5. uczniowie pracują w parach lub grupach, obracają butelką i starają się jak najszybciej odnaleźć wszystkie słowa (możesz wprowadzić limit czasowy np. 2 minut);
6. gdy chcesz tak jak ja przećwiczyć po prostu poznane słownictwo lub wprowadzić nowe słówka, to dzieci zastanawiają się, w jaki sposób są one ze sobą powiązane (np. podają kategorię, podobieństwo pisowni czy wymowy);
7. gdy chcesz przećwiczyć tworzenie zdań, to dzieci najpierw zastanawiają się nad powiązaniem odnalezionych słówek, a następnie układają z nimi (oraz wcześniej poznanymi strukturami) historyjkę;
8. na wyższych poziomach możesz podnieść poprzeczkę kreatywności i na koniec poprosić o wplecenie w tą historyjkę przypadkowego słowa odnalezionego w słowniku.

Karteczki ze słówkami możesz zbierać na swoich zajęciach przez dłuższy czas w większej butelce, a raz na jakiś czas zorganizować takie ćwiczenie, które pomoże nie tylko wykorzystać poznane słownictwo w praktyce, ale i zwrócić uwagę na powiązania pomiędzy słowami. Napisane historyjki z kolei możesz jeszcze później wykorzystać, przerabiając je zgodnie z metodą SCAMPER (Substitute, Combine, Adapt, Modify, Put to another use, Eliminate, Reverse).

Kreatywność w butelce

Celem tego ćwiczenia jest rozwijanie kreatywności naszych uczniów czy dzieci zachęcając ich do spojrzenia na dobrze znane przedmioty w niesztampowy sposób oraz zastanowienie się nad ich alternatywnymi zastosowaniami.

Potrzebne materiały:

• dowolnej wielkości butelka (najlepiej szklana),
• długopisy lub ołówki,
• kartka papieru,
• tablica.

Procedura:

1. postaw butelkę z kartką w środku w miejscu widocznym dla wszystkich uczniów i zapytaj się „What’s written on this piece of paper?” (Co jest zapisane na tej kartce?);
2. dzieci dyskutują w parach, grupach lub całą klasą, mogą zapisać swoje pomysły w zeszycie lub na tablicy, bądź zrobić to ustnie;
3. otwórz butelkę i wyjmij z niej kartkę, na której nic nie jest napisane oprócz liczb od 1 do 20;
4. wyjaśnij, że zadaniem jest spisanie 20 różnych zastosowań butelki, od tych podstawowych do najbardziej szalonych, aczkolwiek wszystkie muszą być użyteczne;
5. po zakończeniu tego etapu ćwiczenia (daj na to nie więcej niż 2 minuty), dzieci porównują swoje pomysły, które następnie są spisywane na tablicy;
6. policzcie częstotliwość pojawiania się poszczególnych pomysłów i wybierzcie te najrzadziej pojawiające się, które są zarazem najbardziej kreatywne;
7. na niższych poziomach, na koniec uczniowie mogą narysować obrazek ilustrujący te kreatywne użycie butelki, a starsi uczniowie mogą to wszystko opisać (np. stworzyć plakat z opisem produktu lub usługi).

Jest to oczywiście klasyczny test na kreatywność (wcześniej opisywany test alternatywnych zastosowań przedmiotów opracowany przez J.P. Guilforda), ale zaadaptowany na potrzeby pracy z dziećmi w szkole lub w zaciszu domowym. Zamiast butelki można użyć dowolnego przedmiotu znajdującego się w zasięgu ręki, gdyż tak naprawdę nie jest ważna konkretna rzecz, a proces myślowy użyty do wykonania tego zadania.

A może Ty drogi nauczycielu czy rodzicu spróbujesz spojrzeć na przedmioty znajdujące się wokół siebie w kreatywny sposób, który zakłada otwartość umysłu na nowe doznania, poznawanie świata wszelkimi zmysłami, wychodzenie poza znane schematy oraz poskromienie strachu przed oceną? Za tydzień kończymy nasz cykl pomysłów na wykorzystanie przedmiotów codziennego użytku do rozwijania kreatywności, dlatego tym bardziej zachęcam Ciebie do rzucenia mi wyzwania i zaproponowanie kolejnych rzeczy w komentarzu.